Rocznica bitwy pod Orszą 1514

Bitwa pod Orszą, która rozegrała się 8 września 1514 roku. Było to jedno z największych i najbardziej spektakularnych zwycięstw oręża polskiego i litewskiego w XVI wieku. Połączone wojska pod wodzą hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Ostrogskiego rozbiły znacznie liczniejszą armię Wielkiego Księstwa Moskiewskiego.

Wojska polsko-litewskie (ok. 30 tys. żołnierzy) kontra armia moskiewska pod dowództwem Iwana Czeladnina (ok. 50-80 tys.)

Hetman Ostrogski przeprowadził nocny, potajemny przerzut wojsk i artylerii przez rzekę Dniepr przy użyciu mostów pontonowych.

Polacy sfingowali ucieczkę własnej jazdy, wciągając Moskwiciniów wprost pod ukryte w lesie polskie działa, co wywołało panikę i pogrom wroga.

Wydarzenie to zostało uwiecznione na słynnym, renesansowym obrazie „Bitwa pod Orszą”, który można podziwiać w Muzeum Narodowym w Warszawie. Dzieło to ze szczegółami technicznymi pokazuje poszczególne fazy starcia.

Współcześnie rocznica bitwy jest symbolem wspólnego dziedzictwa wojskowego i jest uroczyście obchodzona przez historyków, dyplomatów oraz wojskowych z Polski, Litwy, Ukrainy i Białorusi. Dla niezależnych środowisk białoruskich 8 września stanowi nieoficjalny Dzień Białoruskiej Chwały Wojskowej.

Głównymi bohaterami i dowódcami, którzy poprowadzili wojska polsko-litewskie do legendarnego zwycięstwa w bitwie pod Orszą, byli:

Książę Konstanty Ostrogski – naczelny wódz wyprawy i hetman wielki litewski. Prawosławny magnat, którego geniusz taktyczny (m.in. nocna przeprawa przez Dniepr i zastawienie zasadzki z użyciem artylerii) zdecydował o losach bitwy.

Janusz Świerczowski – dowódca hufców polskich (liczących ok. 14 tysięcy żołnierzy, w tym ciężką jazdę kopijniczą i piechotę). To jego oddziały wykonały kluczowe uderzenia i pozorowany odwrót, który wciągnął Rosjan w pułapkę.

Jerzy Radziwiłł „Herkules” – dowódca dworzan i lekkiej jazdy litewskiej. Sławę zyskał dzięki niezwykłej sile fizycznej oraz odwadze na polu bitwy, gdzie dowodził prawym skrzydłem wojsk sprzymierzonych.

Wojciech Sampoliński – dowódca hufca czelnego (straży przedniej) korony polskiej, który odegrał ważną rolę w początkowej, manewrowej fazie starcia.

Po stronie moskiewskiej głównodowodzącym był koniuszy Iwan Czeladnin oraz kniaź Michaił Bułhakow-Golica. Ich wzajemne animozje i brak współpracy ułatwiły polsko-litewskie zwycięstwo, a obaj dostali się po bitwie do niewoli.